3 kenmerken van effectief leiderschap (Manfred Kets de Vries)

Hij staat in de top 50 van "World's business thinkers" en ontving in 2008 de Lifetime Achievement Award van de International Leadership Association. Hij is professor aan INSEAD, een prestigieuze Business School in Fontainebleau en directeur van het Centrum voor mondiaal leiderschap. Zijn programma's aan INSEAD zijn uitermate populair en succesvol. Zijn boeken zijn, vind ik zelf, jammer genoeg niet altijd even toegankelijk geschreven. Misschien duurt het daarom vaak lang voordat zijn inzichten in de praktijk doordruppelen. Uit een aantal van zijn boeken en interviews heb ik 3 kenmerken van effectief leiderschap op een rijtje gezet. 

Zijn dimensies van leiderschapsstijlen zijn als volgt in een schema te vatten:

1. Zelfkennis is cruciaal

Manfred Kets de Vries is bekend geworden door zijn psycho-analytische kijk op leiderschap. Hij beschrijft het 'innerlijk theater' en geeft bovendien aan hoe bepalend dit is voor de cultuur in een organisatie. Al in 1990 schetste hij in zijn boek "De neurotische organisatie" vijf grote groepen van problematische leiders:

• De dwingende leider, die overdreven perfectionistisch, controle ziek , bureaucratisch en kortzichtig is. Deze leider is dermate overtuigd van zijn eigen gelijk, dat hij met open ogen de afgrond inloopt.
• De depressieve leider, die misantropische trekjes heeft, het nodige zelfvertrouwen ontbreekt en een dermate angst heeft voor het alsmaar veranderende economische klimaat, dat hij zich terugtrekt in verouderde strategieën. Een haast zwart-romantisch aanvoelende schaduw van 'er is geen hoop' ontneemt het bedrijf alle flexibiliteit en slagkracht op de markt.
• De afstandelijke leider, die het bedrijf, ver weg van het productieproces of de relevante markt, vanuit geïsoleerde kantoorruimtes wenst te besturen. Deze leider voelt kil en haast klinisch aan en heeft nauwelijks een band met zijn product, hoewel de beleidsfocus overduidelijk op het versterken van de machtspositie wordt gelegd.
• De dramatische leider, die verslaafd aan onverantwoorde risico's is en alles op alles zet om zijn concurrent te overtreffen. Zeer ambitieus en ijverig, maar vaak ook alles behalve efficiënt.
• De achterdochtige leider, die verslaafd is aan het overdreven analyseren van situaties en een soort falingsfobie heeft. Extreme informatie behoeftes en ultra conservatisme zorgen voor een onflexibele, onnodig defensieve bedrijfscultuur.

Hij adviseert om een goed team te bouwen met mensen die je eigen zwakters kunnen compenseren. Dat begint met een gezonde dosis zelfkennis, inzicht in je eigen drijfveren en motivatie en een open houding. "Regelmatig omringen topmanagers zich met ja-knikkers, waardoor hoogmoed kan toeslaan. Een leider krijgt vaak te horen wat hij zelf denkt, hij krijgt overal bevestiging. Dat stijgt snel naar het hoofd. Je moet continu tegen anderen zeggen: ik weet wat ik denk, vertel me alsjeblieft wat JIJ denkt."

2. Kenmerken van effectief leiderschap

Uit zijn onderzoeken concludeert Kets de Vries dat effectieve leiders over clusters van vaardigheden bezitten.  Die vaardigheden liggen op het persoonlijke, sociale en cognitieve vlak:

• enthousiasme (assertief, actiegericht)
• sociaal ("management van mensen en dat moet je wel leuk vinden")
• receptief (open staan voor nieuwe ideeën en ervaringen)
• innemend (teamspeler, flexibel, positief herkaderen van moeilijke situaties)
• betrouwbaar (afspraak = afspraak)
• analytisch (strategisch denken)
• emotioneel stabiel (sympathiek, emoties kunnen sturen en lezen)

3. Creëer een authentizotische organisatie

Leiders hebben de verantwoordelijkheid gezonde werkplekken te creëren. Kets de Vries bedacht hiervoor het woord authentizotische organisaties. In organisaties die authentiek (authentikos) en vol levenskracht (zotikos) zitten medewerkers goed in hun vel, dragen werkplekken bij aan het gevraagde werkvermogen, hebben medewerkers vertrouwen in hun management, zijn trots op hun werk en verheugen zich in de kameraadschap met hun collega's.

In veel organisaties kampen medewerkers tegenwoordig met stress. Wist je dat 23% van de werknemers daar officieel last van heeft en daarbij nog 10% een burn-out heeft? Statistieken geven een dramatisch beeld van disfunctioneren op het werk, van de CEO tot aan de jongste bediende. De balans tussen werk en privé is soms al zover opgeschoven dat er helemaal geen privé meer bestaat.

Maar werk hoeft helemaal geen stress op te leveren. Waar is de tijd dat werk de basis voor psychologisch welbevinden was en een middel om je identiteit te creëren en je gevoel van eigenwaarde in stand te houden?

Authentizotische organisaties scheppen ruimte en mogelijkheden voor innovatie door hun gerichtheid op de medewerkers. Ze zorgen voor de lucht (AIR) die noodzakelijk is voor toekomstgericht innovatie:

A grote mate van Autonomie bij medewerkers om creativeit aan te moedigen
I bevorderen van Interactie tussen onderdelen van de organisatie om synergie te creëren
R bijdragen van individuen erkennen (Recognize) om empowerment te stimuleren

Al deze acties zijn gericht op het stimuleren van de intrinsieke motivatie.

Meer lezen?

Leiderschap ontraadseld, Manfred Kets de Vries, 2006

Wat leiders drijft, Manfred Kets de Vries, 2006

The neurotic organization, Manfred Kets de Vries, 1990

Leiders moeten echte gesprekken kunnen voeren, artikel in Managementteam, 13-09-2010

Leiderschap is een keuze, Dominique Haijtema, 2010

Het beslissende moment, Malcolm Gladwell, 2009

Gerelateerde artikelen in Exposé

3 tips om je intrinsieke motivatie te vergroten

5 manieren om de motivatiemythe te doorbreken

Hoe word ik een effectieve manager?

Koester je eerste volger

Standaardrecept voor leiderschap

Plaats een reactie

Naam: *
Email: *
Onderwerp: *
Reactie: *

Type de veiligheidscode hierboven over: