De verborgen orde ontsluierd

Is het niet wonderlijk hoe hardnekkig we volharden in vaste patronen? Het kost je vaak meer energie die dan het je oplevert.

Het afgelopen jaar heb ik me verdiept in drie verschillende theorieën, stromingen die zich bezig houden met (persoonlijke) verandering; spiral dynamics, systemisch werken en transactionele analyse. Hieruit heb ik zes basisprincipes gedestilleerd, waarmee je je oude gewoonten kunt doorbreken of op zijn minst inzichtelijk maken. Ik maak er met veel plezier gebruik van bij mijn advies- en coachingspraktijk. Het geeft mij de mogelijkheid om inzicht te verwerven in de huidige situatie en hoe die ontstaan is. Daarna onderzoek ik het ontwikkelpotentieel, met andere woorden, welke ontwikkeling voegt iets toe? Tot slot kan ik de persoon of organisatie de nieuwe vaardigheid of manier van werken aan den lijve laten ondervinden. Ik ga kort in op de verschillende theorieën, met een voorbeeld op organisatie of persoonlijk niveau. Iedere theorie sluit ik af met enkele basisprincipes die je kunnen helpen om zelf inzicht te krijgen in jouw patroon of ontwikkelpotentieel. Bovendien staan er overal literatuursuggesties opgenomen.

Spiral Dynamics

Spiral dynamics is in de jaren '60 ontwikkeld door C.W. Graves. Deze theorie brengt ordening aan in de fases van (maatschappelijke / organisatie / persoonlijke) ontwikkeling. Er is lange tijd weinig mee gedaan. Tegenwoordig krijgt de theorie meer aandacht om het hoofd te bieden aan de complexiteit van de huidige (Westerse) maatschappij. Spiral dynamics ziet structuren als organische gehelen, die zich ontwikkelen op basis van wat de omgeving van ze vraagt. Iedere fase heeft een eigen kleur en kenmerken. Opvallend is de golfbeweging waarin afwisselend het collectief of het individu centraal staat. Graves stelt ook dat je geen enkele fase kan overslaan. In iedere fase is wel iets te leren, dat je in de volgende fase nodig hebt! De eerste fase, met de kleur beige, begint bij een situatie die geheel gericht is op het puur overleven op basis van het recht van de sterkste (sterk individueel gericht). Het doet denken aan de manier van samenleven in de prehistorie, nog voor mensen in groepen woonden. Hierna volgen nog vijf fasen (paars, rood, blauw, oranje en groen), afwisselend collectief of individueel gericht. Bij de volgende, gele fase lijkt de ontwikkeling op een ander niveau te komen. Het is voor het eerst dat het organisme zich bewust is van alle fasen daarvoor. In deze fase staat een integrale aanpak centraal en het lijkt alsof de eerdere fasen zich op dat nieuwe, integrale niveau gaan herhalen (turkoois, koraal,...). Graves heeft deze fasen ook nauwelijks beschreven omdat er (nog steeds) geen voorbeelden van zijn.

Met behulp van spiral dynamics krijg je meer inzicht en begrip voor de fasen waarin bijvoorbeeld een organisatie of sector zich bevindt. Het is ook duidelijk waar de weerstand vandaan zal komen en het is ook mogelijk om verder vooruit te kijken dan de huidige fase. Als voorbeeld noem ik graag de gezondheidszorg, die zich nu kenmerkt door de fase van marktwerking en ondernemerschap.

Dit staat haaks op de regulering en overheidsbemoeienis van de vorige fase. Er zal dus nog vaak teruggekeken / terugverlangd worden. Anderzijds zijn er ondernemers die mogelijkheden zien, die te weinig tegemoet komen aan het collectieve karakter dat zo kenmerkend voor de gezondheidszorg in Nederland is. Werkelijke klantgerichtheid, efficiency en bedrijfsmatig werken zijn naar mijn idee een aantal vaardigheden die de sector moet leren om naar een volgende fase in de zorg door te ontwikkelen. Daarin komt dan ook een meer collectieve zorg weer terug.

Principe 1: Wat vraagt mijn omgeving van mij?
Hoe kan ik bijdragen aan en gebruiken maken van deze fase?
Wat heb ik nog te leren voordat ik mijn uiteindelijke doel kan bereiken?

Meer lezen?
Max Herold: Denkfundamenten ontsluierd
Website over Spiral Dynamics

Systemisch werken

Systemisch werken is vooral bekend door het werken met familie- of organisatieopstellingen. Als grondlegger wordt de Duitse missionaris Bert Hellinger gezien, al baseert hij zich op het werk van vele deskundigen vóór hem. Hij gaat ervan uit dat het systeem waarin mensen geboren zijn of werken, hun familie of hun organisatie, bepalend is voor hun functioneren. Het werken met opstellingen brengt aan het licht hoe de interne weergave van iemand over dit systeem is, met andere woorden hoe iemand de onderlinge verhoudingen ziet. Wanneer hierin verstoringen zijn opgetreden kunnen die met behulp van een goede begeleiding tijdens de opstelling hersteld worden. De manier waarop iemand naar het systeem kijkt zal dan veranderen. Bij opstellingen maak je gebruik van de energetische kennis van het allesomvattende veld. Dit maakt het mogelijk te werken met representanten voor de betrokken personen en de dynamiek in het systeem zichtbaar te maken. De represanten worden gevoed door de informatie in het veld en zeggen en doen dingen tot hun eigen verbijstering. De cliënt zal beamen dat de persoon in werkelijkheid precies dezelfde dingen kan zeggen of doen.

Het systeem heeft een subtiel gevoel voor wat de juiste balans is tussen geven en nemen. Onbewust worden soms dingen uit het verleden/vorige generaties door iemand uit het systeem als verantwoordelijkheid gezien om zo die balans tussen geven en nemen te herstellen. Bij het herstellen van de balans hoort ook het respecteren van de historische volgorde; iemand was er als eerste of is de hoogste in hiërarchie, gelijkwaardigheid tussen partners. Het innemen van deze plek in de systemische orde brengt rust en ruimte. Verwarring over de systemische plek spanning met zich mee. Heel belangrijk is ook om na te gaan of iedereen die een rol speelt in het geheel ook is betrokken. Dit betrekken heeft ook te maken met het volledig accepteren van hun bijdrage. Dit in tegenstelling tot 'het vragen voor de vorm' of 'voor spek en bonen mee laten doen'. Het gaat hierbij om het oprecht erkennen van iemand betrokkenheid en rol in het geheel.

Principe 2: Is er balans tussen geven en nemen?
Erken je ieders bijdrage aan het geheel en hoe waardeer je dat?
Wat neem je op je schouders, dat eigenlijk bij iemand anders thuishoort?

Principe 3: Kent iedereen zijn plek?
Werk je vanuit de juiste plek in het systeem (horizontaal en verticaal)?

Principe 4: Is er aandacht voor iedereen die onderdeel uitmaakt van het geheel?
Wie mis je nog en hoe kun je mensen erbij betrekken (ook al is het op afstand)?
Accepteer je ze ook als deelnemer? Mogen ze volwaardig participeren of gedoog je ze?

Meer lezen?

Bert Hellinger, Verborgen dynamiek van familiebanden

Bert Hellinger, Het succes van organisatieopstellingen

Lynn McTaggert, Het veld; de zoektocht naar de geheime kracht van het universum

Paul Huguenin, De verborgen orde

Transactionele analyse

Eric Berne is de grondlegger van de transactionele analyse (TA), als reactie op de langdurige psycho-analyse van Freud. Een belangrijk uitgangspunt voor Berne was de betrokkenheid van de patiënt bij zijn behandeling. Hij gaf patiënten verantwoordelijkheid en daarmee invloed op hun genezingsproces. Dat betekende dat de behandelaars zich niet meer zo in vakjargon konden uitlaten, maar alles in 'Jip en Janneketaal' moesten kunnen uitleggen. Dat kwam hem op veel kritiek van de toenmalige gevestigde orde te staan. Wie mij kent, zal duidelijk zijn dat dit mij ook meteen meer aanspreekt dan de orakelende psycho-analyse waarbij de deskundige psychiater alle interpretaties doet. Een belangrijk inzicht in de TA is dat mensen geneigd zijn volgens een script, zeg maar een overlevingsstrategie, te reageren, dus volgens vooraf bepaalde gedragingen. Het script voelt voor mensen als een vanzelfsprekende, soms dwangmatige reactie. Het vergroten van inzicht in de huidige situatie en het scriptpatroon leidt tot meer keuzevrijeheid en daarmee minder vooraf bepaald gedrag.
De inzichten uit de TA zijn goed in te zetten bij het onderzoeken van het ontwikkelpotentieel van mensen en organisaties. Welke aspecten zijn nog onderontwikkeld? Waar zitten de dwangmatige reacties? Wat draagt bij aan het vergroten van inzicht?

Een cliënt uit mijn coachingspraktijk werkt hard en ziet promoties vaak aan haar neus voorbij gaan. Als reactie daarop gaat ze nog meer haar best doen om te laten zien wat ze kan. Ze bereikt nu haar fysieke grenzen en twijfelt sterk aan zichzelf. Misschien moet ze het maar eens over een andere boeg gooien? Iets heel anders gaan doen? Tijdens onze gesprekken komt naar voren dat ze het lastig vindt om succes te nemen, ze heeft wel vaker kansen laten liggen. "Iets wat je zomaar komt aanwaaien, kan toch niet goed zijn!" Haar vader heeft het niet zo makkelijk gehad en nooit kunnen bereiken wat hij graag wilde. Gaandeweg komen we erachter dat zij haar eigen succes saboteert. Ze heeft alles in huis om het te laten slagen, maar een schuldgevoel over de situatie thuis weerhoudt haar om de laatste stap te zetten. Liever laat ze het erbij zitten en begint ergens anders opnieuw. Met heel hard werken natuurlijk, want dat hoort erbij. Na wat oefeningen kan ze haar vader posthuum laten weten er iets van te maken, ter ere van hem. Ze kan het op haar eigen manier doen. Ze onderzoekt wat ze echt graag wil en besluit binnen hetzelfde bedrijf te solliciteren op een functie die tevens een promotie betekent.

Principe 5: Wat drijft je?
Wanneer voel je je goed? Waar streef je vooral naar?
Wat probeer je te vermijden? Waar word je ongelukkig van?

Principe 6: Welke overlevingsstrategie volg je?
Wat heb je al heel vroeg geleerd te doen? Waar ben je heel erg goed in?
Wat zijn terugkomende, negatieve of minder succesvolle ervaringen? Wie spelen daarin een rol, vroeger en nu?
Hoe kun je met de wijsheid en ervaring van nu kijken naar die ervaringen uit je vroege kinderjaren? Welke conclusies zou je nu trekken?

Meer lezen?

Ian Stewart, Handboek transactionele analyse, 2008

Transactionele analyse in een notendop, Powerpointpresentatie (5MB)

Gerelateerde artikelen in EXPOSÉ

Atelier patronen doorbreken
Toenemende vraag naar coaching

mcftloq
Berichten: 2

wnOGWPhqzU
reactie #2 op : 29-07-2011 om 12:43:27

---

AwdbQa , [url=http://emtssglmnzyj.com/]emtssglmnzyj[/url], [link=http://jxlggwlaprwd.com/]jxlggwlaprwd[/link], http://mqrildxdndev.com/

Pepper
Berichten: 2

HkpFrvKVct
reactie #1 op : 27-07-2011 om 21:21:41

---

Weeeee, what a quick and easy sloution.

Plaats een reactie

Naam: *
Email: *
Onderwerp: *
Reactie: *

Type de veiligheidscode hierboven over: